KALCIJ

Opis:

Najzastupljeniji mineral važan za normalan rast kostiju.

Pronađen:

- mlijeko
- jogurt
- žutanjak
- riba (sardina, losos)
- soja
- sojino mlijeko
- tofu
- bademi
- zeleno lisnato povrće (kelj, brokula)
- sezamove sjemenke

Uloga:

- provođenje živčanih impulsa
- regulacija mišićne kontrakcije i opuštanja
- regulacija zgrušavanja krvi
- regulacija metaboličkih aktivnosti
- prevencija osteoporoze, osteomalacije i rahitisa
- prevencija kolorektalnog raka
- umanjuje visoki krvni tlak
- smanjuje kolesterol u krvi
- prirodni smirujući efekt

Sipmtomi pomanjkanja:

- živčani spazami
- facijalni trzaji
- slabost mišića
- grčevi u mišićima
- rahitis, osteoporoza, osteomalacija
- usporen rast kod djece
- palpilacija srca
- usporen puls
- nizak rast
- rak debelog crijeva
- konvulzije

NAJČEŠĆI UZROK:
- Poremećena funkcija paratiroidne žlijezde, kronične bolesti bubrega, deficit vitamina D i alkoholizam

Terapeutske doze:

1000 - 1500 mg
Američki RDA 19 - 50 godina: 1000 mg
RDA preko 51: 1200 mg
Trudnoća: 1200 mg

Europski RDA: 800 mg

Najveća sigurna razina:

1500 mg - dugotrajno
1900 mg - kratkotrajno

Nuspojave:

Uzrokovano visokim dozama, često u kombinaciji s antacidima:
- kalcij-alkalni sindrom*
- konstipacija
- dijareja
- suhoća usta
- pojačana žeđ
- poliurija
- konstantna glavobolja
- gubitak apetita
- mučnina
- nepravilan rad srca
- dugotrajan svrab
- mentalne promjene
- hipertenzija
- živčana i mišićna neosjetljivost

- osobe s hiperkalcijemijom imaju povećan rizik od nastanka bubrežnih kamenaca

* rizične skupine za nastanak: oboljeli od peptičkog ulkusa, žene u postmenopauzi, trudnice, osobe koje su nedavno primile transplantant, pacijenti na dijalizi, oboljeli od bulimije

Kontraindikacije:

- bubrežne bolesti
- bolesti štitnjače

Međudjelovanja:

INTERAKCIJE S LIJEKOVIMA:
- tiazidni diuretici
- IV suplementacija kalcija umanjuje efikasnost blokatora kalcijevih kanala (oralno ne)
- istovremeno uzimanje suplemenata kalcija i hrane bogate kalcijem može umanjiti apsorpciju tetraciklina, kinolona, bifosfonata i levotiroksina
- primjena H2 blokatora i blokatora protonske pumpe može umanjiti apsorpciju kalcija iz kalcij karbonata i kalcij fosfata
- terapija glukokortikoidima može umanjiti intestinalnu apsorpciju kalcija

NUTRITIVNE INTERAKCIJE:
- vitamin D je nužan za apsorpciju kalcija
- povišen unos natrija uzrokuje povećano izlučivanje kalcija urinom
- povećan unos proteina povećava intestinalnu apsorpciju, ali i povećanu urinarnu ekskreciju kalcija
- fosfor povećava izlučivanje kalcija
- soli fosfora i kalcija se ne mogu apsorbirati
- kofein potiče izlučivanje kalcija urinom

Rizične skupine:

- žene u predmenopauzi i menopauzi
- djeca i adolescenti
- žene fertilne dobi koje su na terapiji oralnim kontraceptivima na bazi estrogena
- pacijenti na terapiji glukokortikoidima
- osobe oboljele od akutnog pankreatitisa
- osobe oboljele od bubrežne insuficijencije
- pothranjene osobe
- osobe oboljele od anoreksije ili bulimije
- kronični alkoholičari

Kompozicijske formule:

- u obliku citrata, karbonata, hidroksiapatita
- najbolje iskoristiv - citrat
- samostalan, uz magnezij, cink ili vitamin D
- vitaminsko-mineralne i formule za kosti i zglobove

Ostale bilješke:

- 99% kalcija je u zubima i kostima (hidroksiapatit)
- kalcij je topljiv u alkoholnim otapalima i diluiranim kiselinama